Blog

Badanie krwi jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostycznych w medycynie weterynaryjnej. Może być wykonywane zarówno u psa, który ma niepokojące objawy, jak i u zdrowego zwierzęcia w ramach badań profilaktycznych.
Samo badanie krwi nie daje jednak automatycznie jednej konkretnej diagnozy. Wyniki zawsze należy interpretować w połączeniu z wywiadem, badaniem klinicznym oraz – jeśli jest to potrzebne – innymi badaniami, np. moczu, USG czy RTG. Poszczególne parametry mogą bowiem zmieniać się w przebiegu wielu różnych chorób.

Kiedy warto wykonać psu badanie krwi?
Lekarz weterynarii może zalecić badanie krwi m.in. wtedy, gdy pies:

• jest osłabiony lub apatyczny
• ma zmniejszony apetyt
• wymiotuje lub ma biegunkę
• traci masę ciała
• więcej pije lub częściej oddaje mocz
• ma blade błony śluzowe
• ma podwyższoną temperaturę
• przyjmuje określone leki
• ma rozpoznaną chorobę przewlekłą
• jest przed zabiegiem chirurgicznym
• jest seniorem i wymaga regularnego monitorowania stanu zdrowia

Badania krwi są również ważnym elementem profilaktyki. U starszych psów regularna diagnostyka może pomóc wykryć nieprawidłowości, zanim pojawią się wyraźne objawy choroby.

Morfologia krwi u psa – co właściwie sprawdza?
Morfologia krwi, czyli CBC (complete blood count), dostarcza informacji przede wszystkim o komórkach znajdujących się we krwi: krwinkach czerwonych, krwinkach białych, płytkach krwi. Analizowane są również m.in. liczba komórek, ich wielkość i niektóre cechy morfologiczne.

Krwinki czerwone – RBC
Krwinki czerwone, czyli erytrocyty, odpowiadają przede wszystkim za transport tlenu do tkanek. Ich liczba jest jednym z parametrów ocenianych w morfologii. Obniżenie liczby erytrocytów może występować m.in. przy niedokrwistości (anemii). Przyczyn niedokrwistości jest wiele – może być związana np. z utratą krwi, chorobami przewlekłymi, niszczeniem krwinek czerwonych lub zaburzeniami ich produkcji.

Hemoglobina – HGB/Hb
Hemoglobina jest białkiem znajdującym się w krwinkach czerwonych i umożliwia transport tlenu. Jej stężenie jest jednym z podstawowych parametrów morfologii. Obniżone stężenie hemoglobiny może towarzyszyć niedokrwistości. W interpretacji wyniku lekarz bierze pod uwagę jednocześnie inne parametry czerwonokrwinkowe.

Hematokryt – HCT
Hematokryt określa, jaką część objętości krwi stanowią krwinki czerwone.
Jest to ważny parametr wykorzystywany m.in. w ocenie niedokrwistości i stanu nawodnienia psa. Nie należy jednak interpretować go w oderwaniu od pozostałych wyników.
MCV, MCH i MCHC

Leukocyty – WBC
Leukocyty, czyli krwinki białe, są związane przede wszystkim z funkcjonowaniem układu odpornościowego. Ich liczba i rozkład mogą dostarczać informacji m.in. o procesach zapalnych, infekcjach czy innych zaburzeniach. Samo podwyższenie lub obniżenie liczby leukocytów nie oznacza jednak automatycznie infekcji. Dlatego w morfologii istotny jest również leukogram, czyli ocena poszczególnych rodzajów białych krwinek: Neutrofile, Limfocyty, Eozynofile, Monocyty.

Płytki krwi – PLT
Płytki krwi (trombocyty) uczestniczą w procesach odpowiedzialnych za prawidłowe krzepnięcie krwi. Ich liczba jest rutynowo oceniana w morfologii. Zbyt mała liczba płytek może zwiększać ryzyko krwawień, natomiast prawidłowa liczba nie wyklucza wszystkich możliwych zaburzeń krzepnięcia. W niektórych przypadkach automatyczny analizator może również wymagać weryfikacji wyniku na rozmazie krwi. Ocena rozmazu pozwala lekarzowi lub diagnostyce laboratoryjnej zobaczyć komórki pod mikroskopem i wykryć niektóre nieprawidłowości, których sam analizator może nie określić prawidłowo.

Biochemia krwi u psa – co pokazuje?
O ile morfologia koncentruje się przede wszystkim na komórkach krwi, biochemia dostarcza informacji o substancjach obecnych w surowicy lub osoczu i pomaga oceniać funkcjonowanie narządów oraz gospodarkę metaboliczną. Zakres badania biochemicznego może być różny. Lekarz dobiera parametry w zależności od wieku psa, objawów i podejrzeń diagnostycznych.

Najważniejsze parametry biochemiczne u psa

• Kreatynina jest jednym z parametrów wykorzystywanych w ocenie funkcji nerek. Jej stężenie może wzrastać m.in. w związku z zaburzeniami funkcji nerek, ale interpretacja wyniku zależy od całego obrazu klinicznego. Na wynik może wpływać również m.in. masa mięśniowa i stan nawodnienia.
• Mocznik jest kolejnym parametrem wykorzystywanym m.in. w ocenie funkcji nerek i gospodarki metabolicznej. Podobnie jak w przypadku kreatyniny, jego wynik może zmieniać się z różnych powodów. Dlatego kreatyninę i mocznik interpretuje się razem z innymi wynikami, a w razie potrzeby również z badaniem moczu.
• ALT jest enzymem wykorzystywanym przede wszystkim jako jeden z parametrów oceny wątroby. Podwyższona aktywność ALT może wskazywać na uszkodzenie komórek wątroby, ale nie jest samodzielnym testem pozwalającym rozpoznać konkretną chorobę.
• ALP, czyli fosfataza alkaliczna, jest kolejnym enzymem uwzględnianym w wielu panelach biochemicznych. Jego aktywność może zmieniać się m.in. w związku z chorobami wątroby i dróg żółciowych, ale również w innych sytuacjach. Interpretacja wymaga uwzględnienia wieku psa, objawów oraz pozostałych wyników.
• AST jest enzymem, którego aktywność może być związana m.in. z wątrobą, ale również z mięśniami. Z tego powodu jego wynik również nie powinien być interpretowany jako samodzielny „test na wątrobę”.
• Bilirubina jest produktem przemian hemoglobiny i jest przetwarzana oraz wydalana m.in. przez wątrobę. Podwyższone stężenie bilirubiny może występować z różnych przyczyn, dlatego lekarz zestawia ten wynik z pozostałymi parametrami oraz objawami pacjenta.
• Glukoza jest jednym z podstawowych parametrów biochemicznych. Jej oznaczenie może być przydatne m.in. w diagnostyce zaburzeń gospodarki węglowodanowej, w tym cukrzycy. Wynik może jednak zależeć również od innych czynników, dlatego pojedynczy nieprawidłowy pomiar nie zawsze wystarcza do postawienia rozpoznania.
• Białko całkowite oraz jego poszczególne frakcje, w tym albumina, mogą dostarczać informacji dotyczących m.in. stanu odżywienia, gospodarki białkowej, wątroby, nerek czy procesów zapalnych.
• Do ważnych parametrów biochemicznych należą również elektrolity, m.in.: sód (Na), potas (K), chlorki (Cl). Ich oznaczenie może być szczególnie przydatne u pacjentów z wymiotami, biegunką, odwodnieniem czy niektórymi chorobami nerek i innych narządów.
• Fosfor i wapń są częścią gospodarki mineralnej organizmu. Ich oznaczenie może mieć szczególne znaczenie m.in. przy diagnostyce i monitorowaniu chorób nerek oraz zaburzeń metabolicznych.

Badanie krwi jest bardzo wartościowe, ale często stanowi tylko jeden element diagnostyki.

Czy pies powinien być na czczo przed badaniem krwi?
To zależy od rodzaju planowanych badań i stanu pacjenta. W przypadku badań biochemicznych jedzenie może wpływać na wygląd i jakość próbki, m.in. powodując lipemię, która może utrudniać wykonanie części oznaczeń. Nie należy jednak samodzielnie głodzić psa, szczególnie szczeniąt, psów ras miniaturowych, zwierząt z chorobami przewlekłymi lub pacjentów, których stan wymaga szczególnego postępowania. Najlepiej przed planowanym badaniem zapytać przychodnię, czy pies powinien być na czczo i jak długo.

Czy wynik poza zakresem referencyjnym oznacza chorobę?
Niekoniecznie. To jedna z najważniejszych rzeczy, o których warto pamiętać przy odbiorze wyników badań. Zakresy referencyjne są określane dla konkretnych metod i populacji, a wynik należy interpretować w odniesieniu do pacjenta. Ponadto pojedynczy parametr może być zmieniony z wielu przyczyn. Dlatego nie warto samodzielnie diagnozować psa na podstawie jednej wartości zaznaczonej na czerwono.

Dlaczego warto porównywać wyniki w czasie?
Jednorazowe badanie pokazuje stan psa w konkretnym momencie. W przypadku chorób przewlekłych często bardzo istotne jest natomiast obserwowanie trendu – czyli tego, jak parametry zmieniają się w kolejnych badaniach. Regularne kontrole mogą pomóc lekarzowi zauważyć niewielkie zmiany, zanim pojawią się wyraźne objawy kliniczne. Jest to szczególnie istotne u psów starszych oraz u zwierząt leczonych z powodu chorób przewlekłych.

Badanie krwi przed zabiegiem – dlaczego jest wykonywane?
Badania laboratoryjne mogą być również częścią przygotowania psa do zabiegu. Ich zakres zależy od wieku, stanu zdrowia i rodzaju planowanej procedury. Celem jest m.in. wykrycie nieprawidłowości, które mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa znieczulenia i dalszego postępowania. W przypadku zdrowego młodego psa zakres badań może być inny niż u seniora lub zwierzęcia z rozpoznaną chorobą przewlekłą.

Jak przygotować psa do pobrania krwi?
Przed wizytą warto:

• sprawdzić w przychodni, czy pies powinien być na czczo
• poinformować lekarza o przyjmowanych lekach i suplementach
• powiedzieć o wszystkich zauważonych objawach
• zabrać wcześniejsze wyniki badań, jeśli są dostępne
• poinformować lekarza o wcześniejszych chorobach

Szczególnie istotna jest informacja o lekach oraz o ostatnich zmianach w stanie zdrowia psa. Dokładny wywiad jest ważnym elementem prawidłowej interpretacji badań laboratoryjnych.