Blog

Wymioty, biegunka, brak apetytu, burczenie w brzuchu czy gazy to objawy, które wielu opiekunów psów zna z codziennego życia. Czasami są wynikiem przejściowego podrażnienia przewodu pokarmowego, ale mogą również wskazywać na chorobę wymagającą dokładnej diagnostyki i leczenia.

Problemy żołądkowo-jelitowe u psów mogą mieć bardzo różne przyczyny – od zjedzenia czegoś nieodpowiedniego, przez infekcje i pasożyty, aż po zapalenie trzustki, ciało obce w przewodzie pokarmowym czy przewlekłe choroby jelit. Co ważne, podobne objawy mogą występować również w przebiegu chorób innych narządów, dlatego sam wygląd objawów nie zawsze pozwala określić ich przyczynę.

Jakie objawy mogą wskazywać na problemy z przewodem pokarmowym?
Choroby układu pokarmowego mogą powodować zarówno łagodne, jak i bardzo poważne objawy.
Do najczęstszych należą:

• wymioty
• biegunka
• brak lub zmniejszenie apetytu
• ślinienie się
• ból brzucha
• wzdęcie
• zaparcia
• parcie na kał
• krew w kale
• utrata masy ciała
• odwodnienie
• osłabienie i apatia

Niektóre objawy mogą być szczególnie niepokojące. Powtarzające się wymioty, krew w kale lub wymiotach, silny ból brzucha, wyraźne osłabienie czy powiększenie obrysu brzucha wymagają szybkiej oceny przez lekarza weterynarii.

Wymioty są jednym z najczęstszych objawów chorób przewodu pokarmowego, ale nie zawsze oznaczają chorobę żołądka.
Mogą występować między innymi w przebiegu:

• zapalenia żołądka i jelit
• zapalenia trzustki
• niedrożności przewodu pokarmowego
• zatrucia
• chorób wątroby
• chorób nerek
• niektórych chorób hormonalnych
• infekcji i pasożytów

Warto też odróżnić wymioty od zwracania pokarmu (regurgitacji). Wymioty są aktywnym procesem, któremu często towarzyszą nudności, ślinienie, odruchy wymiotne i skurcze mięśni brzucha. Regurgitacja jest natomiast procesem biernym i zwykle dotyczy treści, która nie została jeszcze strawiona. Rozróżnienie tych dwóch objawów może być bardzo pomocne dla lekarza podczas diagnostyki.

Obecność świeżej krwi albo ciemnej treści przypominającej fusy z kawy nie powinna być ignorowana. Krew może wskazywać między innymi na uszkodzenie lub owrzodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego. W takiej sytuacji pies powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii.

Biegunka również może mieć bardzo wiele przyczyn.
Należą do nich między innymi:

• nagła zmiana karmy
• zjedzenie resztek ze stołu lub innych nieodpowiednich produktów
• infekcje
• pasożyty
• nietolerancje pokarmowe
• przewlekłe choroby jelit
• choroby trzustki
• połknięcie ciała obcego
• działanie leków lub toksyn
• niektóre choroby ogólnoustrojowe

Szczególnie ważne jest zwrócenie uwagi na czas trwania biegunki oraz objawy towarzyszące. Biegunka połączona z wymiotami, osłabieniem, utratą apetytu, bólem brzucha lub krwią w kale wymaga większej czujności.
U szczeniąt należy dodatkowo brać pod uwagę m.in. zakażenie parwowirusem. Parwowiroza może powodować ciężką chorobę, szczególnie u szczeniąt i niezaszczepionych psów.

Zapalenie żołądka (gastritis) oznacza stan zapalny błony śluzowej żołądka.
U psa może być związane między innymi ze zjedzeniem czegoś drażniącego, infekcją, pasożytami, lekami, toksynami albo chorobami innych narządów. Typowym objawem ostrego zapalenia żołądka są nagle pojawiające się wymioty. Mogą im towarzyszyć ból w przedniej części brzucha, zmniejszony apetyt oraz biegunka.
Jeżeli objawy nie ustępują, nawracają lub pojawia się krew, lekarz może zdecydować o poszerzeniu diagnostyki o badania krwi, badanie kału oraz diagnostykę obrazową, np. RTG lub USG jamy brzusznej. W wybranych przypadkach konieczna może być endoskopia i pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

Zapalenie trzustki (pancreatitis) jest częstą chorobą u psów. Jej przyczyna nie zawsze jest możliwa do ustalenia. W niektórych przypadkach może mieć związek między innymi z dietą, ale nie należy zakładać, że każda pancreatitis jest skutkiem zjedzenia tłustego posiłku. Niektóre psy mają jednak mało charakterystyczne objawy, dlatego rozpoznanie zapalenia trzustki wymaga połączenia informacji z wywiadu, badania klinicznego oraz odpowiednich badań dodatkowych. W diagnostyce mogą być wykorzystywane badania krwi, w tym oznaczenie specyficznej lipazy trzustkowej, oraz USG jamy brzusznej. Żadne pojedyncze badanie nie powinno być interpretowane w oderwaniu od pozostałych informacji dotyczących pacjenta. Leczenie zależy od ciężkości choroby. W poważniejszych przypadkach może być konieczna hospitalizacja, płynoterapia, leczenie przeciwbólowe, przeciwwymiotne i odpowiednie wsparcie żywieniowe.

Ciało obce w przewodzie pokarmowym
Psy potrafią zjadać przedmioty, które zdecydowanie nie powinny znaleźć się w ich przewodzie pokarmowym – między innymi fragmenty zabawek, skarpetki, kamienie, kości czy inne przedmioty. Połknięcie ciała obcego może prowadzić do niedrożności przewodu pokarmowego. Niektóre ciała obce mogą dodatkowo uszkodzić ścianę jelita i doprowadzić do jego perforacji, co jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu. Jeżeli istnieje podejrzenie, że pies połknął przedmiot, nie należy czekać na pojawienie się wszystkich objawów. Lekarz może zalecić RTG, USG lub inne badania w celu ustalenia, czy doszło do niedrożności.

Przewlekłe choroby jelit
Nie wszystkie problemy żołądkowo-jelitowe mają gwałtowny przebieg. U części psów objawy pojawiają się i znikają przez tygodnie lub miesiące. Jedną z możliwych przyczyn są przewlekłe enteropatie, w tym choroby związane z nieprawidłową reakcją przewodu pokarmowego na składniki diety lub zaburzeniami zapalnymi. Diagnostyka takich przypadków często wymaga wykluczenia innych chorób za pomocą badań krwi, moczu i kału oraz diagnostyki obrazowej. W wybranych sytuacjach konieczna może być endoskopia i biopsja.

W przypadku zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (EPI) trzustka nie produkuje wystarczającej ilości enzymów potrzebnych do prawidłowego trawienia składników pokarmowych. Do diagnostyki EPI wykorzystuje się między innymi oznaczenie TLI we krwi. Leczenie polega przede wszystkim na uzupełnianiu enzymów trzustkowych, a u części pacjentów konieczne jest również odpowiednie postępowanie dietetyczne i suplementacja witaminy B12.

Skręt i rozszerzenie żołądka – stan zagrożenia życia
Jednym z najpoważniejszych problemów związanych z żołądkiem jest rozszerzenie i skręt żołądka. To stan wymagający natychmiastowej pomocy weterynaryjnej.
Objawy mogą obejmować:

• nagłe powiększenie brzucha
• niepokój
• bezskuteczne próby wymiotowania
• silne osłabienie
• szybkie pogarszanie się stanu psa
• zapaść

Szczególnie charakterystyczne jest powtarzające się, bezproduktywne usiłowanie zwymiotowania. W przypadku jego wystąpienia nie należy czekać, aż objawy ustąpią samoistnie. Pies wymaga pilnej pomocy weterynaryjnej.

Nie każdy epizod wymiotów czy luźniejszego stolca oznacza poważną chorobę. Jednak decyzja, czy można bezpiecznie obserwować psa w domu, zależy od jego wieku, stanu ogólnego, charakteru objawów i możliwej przyczyny.
Szczególnej ostrożności wymagają:

• szczenięta
• psy starsze
• psy z chorobami przewlekłymi
• psy, które wielokrotnie wymiotują
• psy z krwią w kale lub wymiotach
• psy z silnym bólem brzucha
• psy, które przestały pić lub jeść
• psy wyraźnie osłabione
• psy z powiększonym brzuchem
• psy, które mogły połknąć ciało obce lub substancję toksyczną

Powtarzające się lub utrzymujące się wymioty i biegunka mogą prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.

Czego nie robić, gdy pies ma problemy żołądkowe?
Przede wszystkim nie należy samodzielnie podawać psu leków przeznaczonych dla ludzi. Niektóre z nich mogą być dla zwierzęcia szkodliwe.
Nie należy również zmuszać psa do jedzenia lub picia, szczególnie gdy intensywnie wymiotuje. W przypadku podejrzenia zatrucia lub połknięcia ciała obcego warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem weterynarii i przekazać mu informacje o tym, co pies mógł zjeść.
Warto też unikać gwałtownych zmian diety. Jeżeli zmiana karmy jest potrzebna, zazwyczaj korzystniejsze jest jej stopniowe wprowadzanie, o ile lekarz nie zaleci inaczej.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania klinicznego ani indywidualnej porady lekarza weterynarii.